آشنایی با ماشین آلاتایده هاایده های صنعتیبخش صنعت

طرح احداث واحد بازیافت پارچه های ضایعاتی و پوشاک مستعمل

تولید موكت نمدي، كفپوش خودرو، منسوجات سازه ای بی بافت

سفارش طرح توجیهی

طرح احداث واحد بازیافت پارچه های ضایعاتی

افزایش جمعیت و توسعه الگوی مصرف باعث تولید حجـم زیـاد زبالـه هـای شـهری و ضـایعات صـنعتی میگردد و یکی از مشکلات عمده بشر دفع زباله و مواد ضایعاتی است. با توجه به بروز مشـکلات عدیـده در زمینه دفع مواد ضایعاتی و زباله ، بشر به فکر دفع مواد ضایعاتی از طریق سوزاندن و یـا دفـع زبالـه ، ذوب و خرد کردن مواد ضایعاتی (عمده مواد ضایعاتی پلاستیکی) افتاد . دانش فنی و فناوری هـای بازیافـت امکـان استفاده و تبدیل این مواد به محصولات ارزشمند را فراهم آورده است. امـروزه از جملـه مـلاک هـای اصـلی صنعتی شدن ممالک پیشرفته چگونگی بازیافت مواد اسـت .
بـا توجـه بـه پیشـرفت هـای صـورت گرفتـه از روشهای مختلفی چون روشهای شیمیایی (استفاده از حلال هـای شـیمیایی ) و فیزیکـی همچـون روشـهای حرارتی (ذوب و استفاده دوباره) استفاده می شود. بـه طـور نمونـه در کشـورهای پیشـرفته از بطـری هـای ضایعاتی الیاف جدید ریسیده شده و از قوطی های نوشابه چیپس و یا گرانول PP تهیه می شود.

فرآیند بازیافت فرآیندی است که طی آن مواد زاید جدا شده و بهعنوان ماده خام برای تولید محصولات جدید به کار گرفته میشود. به بیان دیگر بازیافت عبارت است از بازگرداندن مواد قابل استفاده به چرخه تولید یا طبیعت .
بازیافت به طور کلی دارای فوایدی است که در زیر به اختصار ارائه شده است :
  • حجم زباله ورودی به محیط زیست کاهش مییابد .
  • از آلودگی کاسته میشود .
  • نیاز به مراکز دفن و سوختن زباله کاهش مییابد .
  • نیاز به تولید و یا ورود مواد خام از خارج کاهش مییابد .
  • تولید ملی افزایش مییابد .
  • اشتغال ایجاد میشود .
  • سطح بهداشت عمومی بالا میرود .

باتوجه به اینکه یکی از مهمترین مشکلاتی که امروزه انسان در زندگی خود با آن دست به گریبان است، تولید حجم انبوهی از مواد زاید مختلف است که در صورتیکه به طرز صحیحی جمع آوری و تصفیه نشود، می تواند باعث به وجود آمدن مسایل فراوانی برای انسان و محیط است شود و ترویج فن آوری ها پاک و سالم عاری از آلودگی، به حداقل رساندن و کاهش تولید مواد زاید و در نهایت تصفیه و بازیابی با حداقل هزینه و حداکثر سود می باشد، که این امر اهمیت مدیریت مواد زائد را نشان میدهد.
در نمودار (1) نحوه مدیریت ضایعات نساجی به صورت راه های فنی و غیر فنی ارائه گردیده است، که بازیافت تحولی در مدیریت مواد زائد میباشد .

نحوه مدیریت ضایعات نساجی
با توجه به بررسیهای انجام شده در مورد ضایعات منسوجات در جهان، تخمین زده میشود که بیشتر از 10 میلیون تن منسوج بهصورت زبال ه خشک خانگی یا به صورت ضایعات درکارخانه های ریسندگی، بافندگی و کارگاه های تولید البسه دور ریخته میشود که از این میان سهم زباله خشک خانگی بیشتر میباشد. مطابق نمودار (2) زیر منسوجات 3% زباله خشک خانگی را تشکیل میدهنـد کـه حـداکثر 50% ایـن منسـوجات قابـل بازیافت میباشند :

درصد ضایعات مختلف در زباله خشک

نمودار (3) دسته بندی ضایعات نساجی در فرایند تولید را نشان میدهد . بازیافت الیاف از منسوجات دارای مزیت های اقتصادی و زیست محیطی میباشند که عبارت است از :

  • کاهش دفع زباله های خشک منسوجات که موجب مشکلات زیست محیطی میگردد به عنوان مثال منسوجات حاصل از الیاف مصنوعی تجزیه ب ناپذیر می باشند و همچنین دفن منسوجات پشمی که تجزیه پذیر هستند ولی موجب تولید گاز متان میگردد که در گرم شدن زمین تأثیرگذار میباشد .
  • با کاهش واردات مواد اولیه مورد نیاز جهت تولید منجر به توازن قیمت کالای تولید شده میشود .
  • کاهش فشار بر منابع مواد اولیه
  • کاهش تقاضا برای رنگ مواد تعاونی و مشکلات مربوط به استفاده و تولید آنها
  • کاهش پساب در کارخانه، بعنوان مثال با بازیافت الیاف پشم نیازی به مراحل شستشو و آماده سازی الیاف پشم نمیباشد و یا استفاده از الیاف بازیافتی رنگی که نیازی به رنگرزی و تصفیه پساب سالن رنگرزی نیست .
  • و درآخر کاهش مصرف انرژی

دسته بندی ضایعات نساجی در فرایند تولید

اگر هرکس در انگلیس در سال یک لباس پشمی بازیافت شده استفاده نماید، در مصرف 371 میلیون گالن آب و 480 تن مواد رنگرزی صرفه جویی میشود .
با توجه به این نکته در روز 40 هزار تن زباله در کشور دفن میگردد که 30% آن خشک میباشد، یافتن راهکارهای عملی برای بازیافت الیاف از منسوجات را به موضوع مهم و قابل بررسی تبدیل نموده است. شکل زیر نمایی از الیاف بازیافت شده پنبه رنگی و سفید را نشان میدهد :

شرایط واردات پارچه ضایعاتی

حقوق ورودی هر کالا شامل حقوق پایه و سود بازرگانی است .حقوق پایه طبق ماده (2)قانون اصلاح از قانون برنامه سوم توسعه اقتصادی اجتماعی و فرهنگی جمهوری اسلامی ایران شامل حقوق گمرکی مالیات حق ثبت سفارش کالا، انواع عوارض و سایر جوه دریافتی از کالاهای وارداتی میباشد و معادل 4 درصد ارزش گمرکی کالا تعیین میشود به مجموع این دریافتی و سود بازرگانی که طبق قوانین مربوطـه توسـط هیـأت وزیران تعیین میشود، حقوق ورودی اطلاق میگردد.

بررسی موارد مصرف و کاربرد بازیافت پارچه های ضایعاتی

بازیابی و استفاده مجدد الیاف در منسوجات و کفپوش های استفاده شده به منظور تولید مواد اولیه و واسطه صنایع دیگر از اهمیت خاصی برخوردار است. همچنین فرآیند بازیافت الیاف از جنبه زیست محیطی و کاهش آلودگی محیط زیست نیز دارای اهمیت می باشد و میتواند به طور روز افزون در کشور مورد توجه قرار گیرد. الیاف بازیافت شده از منسوجات مستعمل میتوانند مصارف متعددی در صنایع گوناگون داشته باشند. الیاف پنبه و سلولز ضایعاتی میتوانند در تولید کاغذ و صنایع واسطه بکار روند.
الیاف پشم بازیابی شده از منسوجات ضایعاتی و کفپوش ها قابل استفاده در عایق کاری ساختمانها و تاسیسات و ساخت لایی های مربوط به صنعت خودروسازی هستند. یکی از مصارف عمده الیاف بازیافت در تولید کفپوش ها مانند موکت نمدی و تولید منسوجات سازه ای (ژئو تکستایل ها) میباشد و همچنین قابل استفاده به عنوان پرکننده بهمراه مصالح در ساختمان سازی نیز میباشند.
بسیاری از منسوجات ضایعاتی میتوانند در تولید مبلمان و مواد وسایل تزئینی بکار روند . در شکل زیر نمونه ای از مصارف الیاف بازیافتی در تولید موکت نمدی، ژئوتکستایل (منسوج بی بافت از الیاف PP) و دستمال کاغذی ارائه گردیده است .

نمونه ای از منسوجات تهیه شده از الیاف بازیافتی

بررسی کالاهای جایگزینی و تجزیه و تحلیل اثرات آن

با توجه به اینکه الیاف بازیافت شده (Recycled Fiber ) از منسوجات مستعمل میتوانند جایگزین الیاف نو به صورت 100 درصد و یا مخلوط با الیاف غیر بازیافتی در تولید منسوجات گردد، بنابراین نمیتوان محصول جایگزینی برای آن در نظر گرفت.

اهمیت استراتژیکی بازیافت ضایعات پارچه در دنیای امروز

در این فرآیند کالای جدیدی تولید نمی شود ولی از آنجایی که این طرح اولاً یک طـرح زیسـت محیطـی بوده و ثانیاً به بازیافت الیاف منتهی میگردد، دارای اهمیت خاص خود می باشد.اهمیت استفاده از ضایعات الیاف نساجی به خصوص الیاف طبیعی با توجه به محدود بودن منابع تولید آنها در جهان روز به روز بیشتر آشکار می گردد. بازیافت فرایندی است که طی آن مواد زاید جدا شده و هب عنوان مـاده خـام بـرای تولیـد محصولات جدید به کار گرفته می شود، به بیان دیگر بازیافت عبارت است از بازگرداندن مواد قابل استفاده به چرخه تولید .
با توجه به کاهش حجم ورودی زباله به محیط زیست، کمک بسیار زیادی به پاکیزگی محیط زیست نموده و اثرات آن شاید در مقاطع زمانی کوتاه زیاد محسوس نباشد ، ولی قطعا در بازه های زمانی بلند مدت اثرات مثبت خود را نشان خواهد داد .
یکی دیگر از مهمترین مزیت های این طرح، بازیافت الیاف و استفاده از آنها در صنایع گوناگون می باشد . نیاز روز افزون کشور به تولید و واردات الیاف، این مزیت را تأئید می نماید. هر چند مقدار الیافی که از ایـن پروسه استحصال میگردد، در مقابل کمبود کشور ناچیز است ولی همین مقـدار نیـز باعـث مـی شـود کـه سرمایه کمتری جهت تولید یا واردات صرف گردد .

کشورهای عمده تولید کننده و مصرف کننده محصول

با توجه به اینکه منسوجات یکی از اقلام مصرفی و جزء لاینفک زندگی جامعه امروزی گردیده است، این کالا در تمامی کشورهای دنیا تولید میگردد و همچنین بدلیل عدم نیاز به دانش و تکنولوژی پیچیده امکان بازیابی الیاف در تمام کشورها وجود دارد .

شرایط صادرات الیاف بازیافتی

صادرات الیاف از هرگونه تعهد و پیمان ارزی معاف می باشد .بـر طبـق قـانون معافیـت صـادرات کـالا و خدمات از پرداخت عوارض، تصویب شده در تاریخ 1379/12/27 صادرات کالا و خدمات از پرداخت هر گونـه عوارض معاف است و هیچ یک از وزارتخانهها، سازمانها، نهادها، دستگاههای اجرایی، شهرداریهای و شوراهای محلی که بر طبق قوانین و مقرارت حق وضع و اخذ عوارض را دارند، مجاز نیستند از کالاها و خـدماتی کـه صادر میشود عوارض اخذ نمایند.

وضعیت عرضه و تقاضا

با افزایش مصرف سرانه منسوجات، بازیابی الیاف به منظور کاهش نیاز به تولید و واردات مواد خام و همچنین مشکلات زیست محیطی از اهمیت خاصی برخوردار میباشد. در حال حاضر کارخانه های بازیابی الیاف نساجی از ضایعات در سراسر کشور در کنار واحدهای تولید کننده الیاف، جهت بازیافت و استفاده مجدد الیاف در صنایع گوناگون مشغول میباشند .

بررسی نیاز به محصول با اولویت صادرات تا پایان برنامه چهارم

ویژگیهای بازار محصول و سهم قابل کسب یک واحد تولیدی در بازار مصرف کالا، در تصمیمگیری برای احداث واحد مزبور و انتخاب ظرفیت آن نقش عمدهای را ایفا مینماید. در این صورت ارتباط مهمترین پارامترهای قابل بررسی پتانسیل تولید موجود و آتی کشور، میزان مصرف (نیاز) بازار، میزان واردات و صادرات محصولات واحدها، کانونهای مصرف و چگونگی رشد آنها میباشد .
مهمترین مصارف الیاف بازیافتی در تولید کفپوش ها، صنایع خودروسازی، منسوجات سازهای، انواع لایه های بیبافت، نمد و کیسه های فیلتر صنعتی از منسوجات بی بافت میباشد که در حال حاضر بسیاری از واحدهای فعال در کشور در زمینه های فوق فعالیت دارند از الیاف نو استفاده مینمایند. در صورت وجود واحدهای تولیدی الیاف بازیافتی با کیفیت و قیمت مناسب، میتوان الیاف بازیابی شده را مجدداً به صورت مخلوط و با الیاف نو استفاده جهت کاهش هزینه تولید و مسائل محیط زیستی نمود .

بررسی اجمالی تکنولوژی و روش های تولید

همانطور که قبلا اشاره گردید بازیافت فرایندی است که طی آن مواد زاید جدا شده و به عنوان ماده خام برای تولید محصولات جدید به کار گرفته می شود، به بیان دیگر بازیافت عبارت است از بازگرداندن مواد قابل استفاده به چرخه تولید .
بازیافت دارای مراحلی چون جداسازی مواد قابل بازیافت و پردازش مواد است، به طوریکه طی فرایند یا فرایندهایی مواد زاید دوباره قابل استفاده می شوند. ضایعات مورد استفاده جهت بازیافت الیاف شامل ضایعات نساجی در فرآیند تولید و ضایعات بدست آمده از زباله حشک در سطح شهر میباشد.
در مرحله ابتدای بازیافت ضایعات نساجی، ابتدا می بایستی ضایعات از کارخانه های بافندگی، کارگاه های تولید پوشاک و زباله ها در سطح شهر جمع آوری شوند.
ضایعات نساجی در فرآیند تولید، مطابق نمودار (۳)، ضایعات کارخانه ریسندگی، بافندگی و کارگاه های تولید پوشاک جزء ضایعات نساجی در فرایند تولید میباشند. عملیات گوناگون در کارخانه ریسندگی مواد ضایعاتی مختلفی ایجاد می کنند که درصدی از این ضایعات از قبیل الیاف کوتاه از فیلترها و ناخالصی های درشت نمیتوانند مورد استفاده مجدد قرار گیرند و بقیه ضایعات که شامل ضایعات به فرم نرم یا سخت می باشند می توانند به عنوان مواد خام و قابل استفاده مجدداً بازیابی شوند و در خط ریسندگی استفاده گردد.
الیاف خوب و الیاف همراه ناخالصی را ضایعات نرم در واحد ریسندگی میگویند. ضایعات حاصل از فتیله، نیمچه نخ و نخ نیز جزء ضایعات سخت با تاب کم و زیاد محسوب می شوند. بازیافت الیاف ضایعاتی قابل استفاده در کارخانه های ریسندگی صورت میگیرد. بافت پارچه توسط سیستم های بافندگی تار – پودی (Weaving)، حلقوی (Knitting) و بی بافت (NonWOVen) انجام می شود.
به منظور استفاده از نخ های مختلف در انواع سیستم های بافندگی، لازم است که مراحلی جهت آماده سازی نخها صورت گیرد که هدف اصلی تهیه بسته های مناسب برای ارائه به ماشینهای بافندگی و کنترل کیفیت نهایی آنها میباشند که به مجموعه عملیاتی که طی این مراحل صورت می پذیرد، مقدمات بافندگی گفته می شود. نخ های ضایعاتی در مرحله مقدمات و همچنین لبه های بریده شده پارچه ها در مرحله بافندگی غیر قابل استفاده می باشند که میتوان بعنوان یکی از منابع مواد خام در این طرح استفاده گردد.

دسته دیگری از ضایعات نساجی در فرآیند تولید مربوط به ضایعات در فرآیند تولید پوشاک و ضایعات برش می باشند که غیرقابل استفاده در این پروسه هستند. علاوه بر ضایعات کارخانه های بافندگی و کارگاههای تولید پوشاک، همانطور که قبلاً عنوان شد حدود ۳٪ حجم زباله های خشک مربوط به منسوجات میباشد که غیرقابل چشم پوشی نیست، میتواند به عنوان مواد اولیه در این طرح استفاده گردد.

بررسی ماشین آلات بازیافت پارچه های ضایعاتی و پوشاک مستعمل

  • شستشو
    با جمع آوری ضایعات حاصل از فرآیند تولید و زباله ها در سطح شهر، ابتدا دکمه ها، زیپ ها و سایر متعلقات مربوط به البسه جدا می شود. برای تمیز کردن و از بین بردن مواد خارجی و ناخالصی ها از روی پارچه ها یک شستشوی مناسب لازم و ضروری می باشد که بدین منظور از حوضچه های شستشو که اغلب برای شستشوی کالای پشمی به کار میرود، استفاده میشود.
    این ماشین به علت اعمال نیروی مکانیک ضربه ای زیاد (توسط چنگال های آن) برای پارچه ها که حاوی ناخالصی و مواد خارجی زیاد می باشند، مناسب است. این ماشین دارای ۵ حوضچه میباشد که شکل زیر طرح یک حوضچه از ماشین Swing Rake را نشان میدهد که پارچه ها به وسیله انتقال دهنده ورودی D به داخلی اولین حوضچه شستشو منتقل می شود و در روی صفحه مشبک B و به وسیله چنگال های متحرک A به طرف جلو رانده می شود و عمل شستشو انجام می گیرد و سپس انتقال دهنده خروجی E پارچه ها را به طرف غلتک های فشاردهنده F هدایت میکند. این غلتک های فشار دهنده محلول فشرده شده از کالا را به این حوضچه واریز می کند و کالای فشرده شده را به طرف انتقال دهنده ورودی حوضچه بعدی هدایت میکند.
    طرح یک حوضچه از ماشین Swing Rake
    شکل (۳): طرح یک حوضچه از ماشین Swing Rake
    تعداد چنگالهای متحرک هر حوضچه به ۷ الی ۱۰ میرسد و سرعت ضربه ای آنها در هر دقیقه حدود ۶ الی ۱۴ ضربه است. ناخالصی های برطرف شده در عمل شستشو پس از عبور از صفحه مشبک B در زیر صفحه مشبک جمع می شود و سپس از طریق فلکه C به بیرون منتقل میگردد. با توجه به اینکه در هر شیفت ۵۸۰۰kg پارچه شسته شود دو ماشین جهت شستشو در نظر گرفته شده است. جهت آبگیری و خشک نمودن پارچه ها از دستگاه سانتریفوژ استفاده می گردد.
  • دسته بندی
    با توجه به اینکه ضایعات منسوجات از کارخانه های بافندگی، کارگاه های تولید پوشاک و زباله خشک دارای تراکم متفاوت میباشند و در سیستم های مختلف بافندگی تولید شدهاند، دسته بندی پارچه ها توسط کارگرهای ماهر دسته بندی امری ضروری میباشد. در شکل زیر نمایی از بخش دسته بندی ضایعات نساجی توسط افراد ماهر را نشان میدهد.

    دسته بندی ضایعات نساجی توسط افراد ماهر

  • برش
    جهت برشی پارچه ها از دستگاه کاتر استفاده می شود که پارچه بر روی تسمه تغذیه دستگاه به صورت دستی ریخته می شود و سپس به سمت یک جفت سیلندر هدایت میگردد. با فشاری که توسط سیستم پنوماتیکی ایجاد میگردد و قابل تنظیم میباشد پارچه ها به صورت متراکم به دو تیغه برشی تحویل داده می شود که این دو تیغه با زاویه ۹۰ درجه مانند یک قیچی عمل می نماید. عرض قیچی ۶۰cm و رنج طول برش آنها از ۱۰mm تا ۲۰cm قابل تنظیم می باشد. تنظیمات دستگاه کارتر براساسی تراکم و نوع بافت منسوج انجام میگیرد بنابراین در این طرح از دو دستگاه کارتر استفاده می شود تا بتوان همزمان از منسوجات با تراکم متفاوت و بافت های مختلف استفاده نمود. در شکل زیر نمایی از ماشین کاتر ارائه شده است.
    نمایی از ماشین کاتر
    نمایی از ماشین کاتر

    جهت مخلوط کردن تکه های بریده نشده و همچنین تغذیه یکنواخت به ماشین بازیافت الیاف، ماشین تغذیه کننده (Feeding Unit) مورد استفاده قرار میگیرد. این ماشین در قسمت بالا، دارای اطاقک های ریزش می باشد که مواد توسط کنداسور از دستگاههای کاتر گرفته شده و از بالا به داخل آنها دمیده می شوند. اطاقک های ریزش به طور متوالی یکی از پس از دیگری پر می شوند و مواد به طور همزمان بر روی تسمه نقاله ای که در زیر اطاقک های ریزش قرار دارد منتقل می شوند. این عمل موجب مخلوط شدن تکه های بریده شده پارچه ها با یکدیگر میباشد و سپس با ریختن تکه های پارچه بر روی حصیر در قسمت پایین ماشین توسط آن، توده تکه پارچه ها به حصیر میخکوبی شده با شیب ۹۰ درجه حمل میگردد. مواد به وسیله میخ هایی که به داخلی توده تکه های پارچه نفوذ میکنند، حمل می شوند. این عمل منجر به تغذیه یکنواخت به ماشین بازیافت الیاف میگردد. سپس تکه های پارچه توسط یک حصیر شیبدار به قسمت تغذیه ماشین بازیافت منتقل میگردد.

  • باریافت
    الباف ماشین بازیافت الیاف از ۳-۶ سیلندر تشکیل شده است. نوع زننده ای که در این ماشین استفاده شده است غلتک های کاردینگ می باشند. پوشش این سیلندرها فلزی (متالیک) است که دارای ساختمان نواری فلزی صاف ثابت و پیوسته می باشد، که دندانه ها بر روی آن با کوچکترین فاصله ممکن و به وسیله فرآیند شبیه عملیات پانچ کردن بریده می شود.
    دندانه های نسبتاً بزرگ برای پوشش سیلندرها در این ماشین استفاده میشود (پوشش دندان ارهای). تراکم دندانه ها و سرعت سیلندرها به ترتیب از عقب به جلو افزایش مییابد. با هدایت توده تکه های پارچه توسط تسمه به سمت قسمت تغذیه (غلتک تغذیه و میز)، لایه تکه های پارچه در عرض سیلندر کاملاً محکم گرفته می شود. نفوذ پوشش سیلندر و جهت حرکت سیلندر در خلاف لایه تغذیه، موجب کنده شدن الیاف و ایجاد تکه های خیلی کوچک پارچه از لایه تغذیه میگردد. الیاف جدا شده توسط جریان هوایی که توسط مکش بعد از سیلندر به وجود می آید، به قسمت تغذیه سیلندر بعدی منتقل میگردد ولی تکه های خیلی کوچک به دلیل جرم بیشتر نمیتوانند با جریان هوا تحت شتاب قرار گیرند و بر روی تسمه ای که در زیر سیلندرها قرار می دارند ریزش می کنند که مجدداً به قسمت تغذیه هدایت می شوند. با توجه به اینکه این عمل بصورت متوالی چندین بار انجام می شود در انتها فقط الیاف بازیافت شده از ماشین خارج می گردند. در شکلی زیر نمایی از ماشین بازیافت الیاف ارائه گردیده است.
    نمایی از ماشین بازیافت الیاف
    نمایی از ماشین بازیافت الیاف
  • پرس و عدل بندی
    در انتهای خط تولید میبایست الیاف بازیافت شده به شکل عدل یا توده های به هم فشرده درآیند که جابجایی و استفاده انها در مخلوط با الیاف نو آسان گردد. بنابراین توده های الیاف توسط کندانسور از ماشین بازیافت الیاف به ماشین پرس عدل هدایت میگردد.

    در شکل زیر نمای کلی خط تولید بازیافت الیاف ارائه گردیده است.

    نمای کلی خط تولید بازیافت الیاف
    نمای کلی خط تولید بازیافت الیاف

دیاگرام تولید بازیافت الیاف

دیاگرام تولید بازیافت الیاف از ضایعات در نمودار زیر ارائه گردیده است.

پرس و عدل بندی تولید کنندگان ماشین آلات بازیافت الیاف

در کشورمان، ماشین های بازیافت الیاف از پارچه های ضایعاتی و پوشاک مستعمل به صورت صنعتی تولید نمی شود ولی تعدادی کارگاه کوچک، این دستگاهها به صورت غیر صنعتی تولید می شود. در خارج کشور، تولید کنندگان متعددی در کشورهای آسیای جنوب شرقی و برخی کشورهای اروپایی، تجهیزات خط بازیافت الیاف از پارچه های ضایعاتی و پوشاک مستعمل را تولید میکنند. شرکت ترکیه ای بالکان (Balkan) ،شرکت چینی تیان یوان (Tian Yuan) و شرکت فرانسوی لارشی (Laroche) نمونه های تولیدکنندگان ماشین آلات بازیافت الیاف از پارچه های ضایعاتی و پوشاک مستعمل می باشند که برخی از آنها در ایران نمایندگی دارند. نمایندگی شرکت لارش در ایران، شرکت بازرگانی و خدمات مهندسی نساجی پارسیان پلی تکس و نمایندگی شرکت بالکان در ایران، شرکت اسپین تکس می باشند.

تعیین نقاط قوت و ضعف تکنولوژیهای مرسوم در فرآیند تولید الیاف بازیافتی

فرآیند بازیافت الیاف از ضایعات بسیار ساده و کوتاه میباشد. روش ارائه شده در بازیافت الیاف منحصر به فرد بوده و در تمام کشورها از روش ذکر شده استفاده میگردد. با توجه به عدم تولید ماشین آلات خط تولید در داخل کشور به صورت صنعتی، اغلب تکنولوژی تولید ماشین آلات بازیافت الیاف ، خارجی میباشد. نصـب سیستم های کنترل بر روی تجهیزات و ها ماشین ی خـط تولیـد ، کنتـرل فرآینـد تولیـد توسـط کـامپیوتر و همچنین تنظیمات سریع، آسان و پایدار ، منجر به افزایش کیفیت الیاف بازیافتی میگـردد، بنـابراین درصـد بیشتری از این الیاف را میتوان به صورت مخلوط با الیاف نو استفاده نمود .

میزان مواد اولیه عمده مورد نیاز و محل تأمین آن

مواد اولیه ای که بازیافت الیاف مور د استفاده قرار میگیرند عبارتند از :

  • پارچه کهنه و لباس مستعمل
  • صابون شستشو
  • نوار تسمه و گونی جهت بسته بندی

میباشد که هر کدام را به تفکیک مورد بررسی قرار میدهیم. تمامی مواد اولیه مورد مصرف در داخل تهیه میگردد .

  • پارچه کهنه و لباس مستعمل
    تولید کارخانه 4700 تن الیاف بازیافتی در نظ ر گرفته شده است. با توجه به اینکه تمام ضایعات خط تولید مجددا استفاده میگردد و با در نظر گرفتن 6 درصد ضایعات مربوط به دکمه، زیپ و سایر متعلقات البسه، میزان پارچه کهنه و لباس مستعمل مورد نیاز کارخانه 5000 تن میباشد که پارچه کهنه و لباس مستعمل توسط 6 نفر توسط وانت از کارخانه های بافندگی، کارگاه های تولید پوشاک و زباله ها در سطح شهر جمع آوری میگردد. بازیافت زباله باید از مبدا تولید و با توجه به صنایع تولیدی انجام شود که پرداختن به بازیافت صحیح علاوه بر ایجاد فضای بهداشتی میتواند سوددهی اقتصادی نیز داشته باشد. بنابراین پیشنهاد راهبردی در خصوص فرهنگ سازی مناسب از طریق همکاری سازمان بازیافت و تبدیل مواد شهرداری با موضوع و سیاستگذاری بازیافت منسوجات جهت برنا مهریزی همانند بازیافت کاغذ در سطح شهر، منجر به کاهش هزینه جمع آوری و افزایش ظرفیت بازیابی الیاف میگردد .
  • صابون شستشو
    با توجه به ورود 5000 تن مواد اولیه به کارخانه که در حدود 6 درصد آن ضایعات مربوط به دکمه، زیپ و سایر متعلقات البسه می باشد و با در نظرگرفتن نسـبت 1:10: L:R و مقـدار مصـرف صـابون 2 gr/lit مقدار 3240 لیتر مصرف سالیانه صابون محاسبه میگردد
  • تسمه و گونی
    با توجه به ابعاد و وزن عدل(H:740 ,W:530 ,L:1400 و 450 KG)مقدار تولید سالیانه الیاف و با در نظرگرفتن 2 درصد ضایعات، مصرف سالیانه نوار تسمه ای فلـزی 185000 متـر و گـونی 46000 مترمربـع جهت بسته بندی عدل ها موردنیاز میباشد .

پیشنهاد منطقه مناسب برای اجرای طرح احداث واحد بازیافت پارچه های ضایعاتی

در مکان یابی یک طرح توجه نکات ضروری بسیاری، نظیر نزدیکی به محل تأمید مـواد اولیـه، بازارهـای عمده مصرف، امکانات زیربنایی، حمایتهای دولت و نیروی انسانی متخصـص وجـود دارد که در ادامه بـه بررسی گزینه های فوق خواهیم پرداخت .

  • محل تامین مواد اولیه
    اولین پارامتر در بررسی شرایط سرمایه گذاری در خصوص یک محصول سهولت دسترسی به منابع تامین کننده مواد اولیه و قیمت ارزان تر آن باشد .نظر به اینکه تمامی مواد اولیه مورد مصرف بازیافـت الیاف قابل تأمین از منابع و کارخانجات داخلی هستند. لذا کـلان شـهرها بـدلیل تولیـد انبـوه زبالـه و همچنین استانهایی که دارای واحدهای نساجی و کارگاههای تولید پوشاک می باشند، در اولویـت قـرار دارند .بنابراین استانهای تهران، اصفهان، یزد، خراسان رضوی، گیلا ،ن قزوین و قم در اولویت میباشند . استان تهران دارای 11 شهرک صنعتی است که در اکثر آنها، بـه ویـژه شـهرک هـای صـنعتی اشـتهارد، نظرآباد، چرمشهر و سالاریه و نصیر آباد ، واحدهای نساجی مستقر میباشند که میتوانند بخشی از مواد اولیه خود را از داخل این شهرکها تهیه کنند .
  • بازارهای فروش محصولات
    یکی از معیارهای مکان یابی برای یک طرح، انتخاب مکان مناسب برای ارائه محصـولات تولیـد شـده بـه بازار مصرف میباشد با. توجه به ماهیت طرح، که تولید الیاف بازیافتی مـورد نیـاز در واحـدهای ریسـندگی، تولید بیبافت و صنایع گوناگون مانند تولید کاغذ ، استانهایی دراولویت قرار میگیرند که کارخانه در مسـیر اصلی راه های ترانزیت کشور باشند که استانهای تهـران، اصـفهان، مرکـزی، زنجـان، قـم و قـزوین منـاطق مطلوب جهت احداث کارخانه به حساب می آید. از طرفی در استانهای مذکور و استانهـای دیگـری، نظیـر یزد، ایلام و خراسان رضوی، واحدهای نساجی متعددی وجود دارند که میتواننـد از الیـاف بازیافـت شـده از پارچه های ضایعاتی و البسه مستعمل استفاده کنند .در استان تهران، شهرکهای صنعتی مسـتقر در اطـراف شهرستان کرج و اتوبان کرج قزوین، به لحاظ نزدیکی به محل فروش این الیـاف بازیافـت شـده، در اولویـت احداث واحد صنعتی بازیافت الیاف از پارچه های ضایعاتی و البسه مستعمل میباشند.
  • امکانات زیربنایی طرح
    امکانات زیربنایی مورد نیاز واحد صنعتی بازیافت الیاف از پارچههای ضایعاتی و البسـه مسـتعمل ، ماننـد شبکه برق سراسری، راههای ارتباطی و شبکه آبرسانی و فاضلا و ب غیره، در سطح متوسط میباشـد . کـه در اکثر شهرک هایصنعتی کشور وجود دارد . لذا از نظر وجود امکانات زیربنایی، در اکثـر شـهرک هـای صـنعتی کشور، مشکلی وجود ندارد .
  • نیروی انسانی متخصص
    با توجه به وجود مراکز آموزش عالی معتبر در زمینه تربیت نیـروی متخصـص، در اسـتان هـای تهران ، یزد اصفهان، قزوین، مازندران و گیلان امکان بهره گیری از نیروی متخصص با تجربه در این طرح وجود دارد.
  • حمایت های خاص دولت
    با توجه به اینکه طرح حاضر جزء طرحهای صنعتی عمومی به حساب می ،آید به نظر نمیرسـد که شـامل حمایت های خاص دولت شود با. این حال اگر این طرح در مناطق محروم راه اندازی شود، مشمول بعضی از حمایت های دولت می شود.

باتوجه به بررسی پارامترهای فوق در طرح تولید الیاف بازیافتی، می توان نتیجه گیری کرد کـه اسـتانهای تهران، اصفهان، مرکزی، خراسان رضوی، قم، قزوین و گیلان دارای امکانات و شرایط مناسبتری نسـبت بـه دیگر مناطق کشور، برای راه اندازی چنین واحد تولیدی میباشـند. در اسـتان تهـران ، بـا توجـه بـه وجـود
واحدهای متعدد نساجی در مناطق مختلف استان، به ویژه شهرکهای صنعتی، امکان احداث واحد صـنعتی بازیافت الیاف از پارچه های ضایعاتی و البسه مستعمل در اکثر شهرک های صنعتی استان وجود دارد و در این خصوص، شهرک های صنعتی اشتهارد، نظرآباد، چرمشهر و سالاریه و نصیر آباد در اولویت میباشند.

تجزیه و تحلیل و ارائه جمع بندی و پیشنهاد نهایی در مورد احداث واحد بازیافت پارچه های ضایعاتی

برای جمع بندی مطالعات امکانسنجی احداث واحد تولید الیاف بازیابیشده از البسه مستعمل و پارچه های ضایعاتی باید به مسائل و مواد متعددی نظیر، وجود واحدهای تولید مشابه، طرحهای تولیدی در دست اجرای مشابه، میزان نیاز کشور، توانایی صنایع کشور، قیمت تمام شده، سوددهی واحد تولیدی، دوره بازگشت سرمایه، امکانات مورد نیاز، دانش فنی مورد نظر و …، توجه کرد . با توجه به بررسی های انجام شده ایجاد یک واحد تولیدی که به طـور خـاص بـه بازیـابی الیـاف از البسه مستعمل و پارچه های ضایعاتی بپردازد با سرمایه گذاری 33 میلیارد ریال، بازگشـت سـرمایه آن کمتر از پنج سال برآورد میشود. بنابراین احداث این واحـد صـنعتی، بـه شـرط داشـتن بـازار مصـرف مناسب، دارای صرفه اقتصادی میباشد .

ضایعات نساجی شامل ضایعات در فرایند تولید و زباله خشک شهری میباشد. در حال حاضر با توجه به حجم قابل توجه منسوجاتی که از طریق زباله به محیط دور ریز میشود، تا به حال هیچ طرح و برنامه مدونی و هیچ واحد صنعتی برای جمع آوری و بازیافت این ضایعات، وجود نداشته است. در حالیکه فرآیند بازیافت الیاف از جنبه زیست محیطی و کاهش آلودگی محیط زیست نیز دارای اهمیت میباشد .از سوی دیگر مصارف متعدد الیاف بازیابی شده در صنایع گوناگون، واحدهای بازیافت الیاف از ضایعات منجر به تولید مواد اولیهای با ازرش افزوده بالا و اشتغال زایی میگردد .

با تکیه بر دانش و تجربه متخصصین فرآیند بازیافت الیاف از، نظر کمی و کیفی، نقایص قابل توجهی درکشور وجود ندارد و در صورت تدوین، اجرا و حمایت از بازیافت پارچه های ضایعاتی و البسه مستعمل، میتوان همانند کشورهای پیشرفته ، میزان درصد بیشتری از الیاف بازیافتی ب هصورت مخلوط با الیاف نو یا حتی به صورت 100 درصد ، در تولید منسوجات استفاده نمود .

User Rating: 1.55 ( 3 votes)
به این مطلب امتیاز دهید:
26 رای4.2/5
گرد آورنده
ایـ توجیهی
برچسب ها
دانلود رایگان طرح توجیهی

نوشته های مشابه

پاسخی بگذارید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

دکمه بازگشت به بالا
بستن
بستن