ایده هاایده های صنعتیبخش صنعت

روغن کشی از دانه های روغنی کلزا

سفارش طرح توجیهی

تاریخچه کلزا در جهان

کلزا گیاهی است قدیمی و اطلاعات و اسناد موجود از کشت این گیاه در دو هزار سال قبل از میلاد در هند حکایت دارد. در آن زمان روغن کلزا به عنوان روغن چراغ، روغن خوراکی و گیاه علوفه ای در تغذیه دام مورد استفاده قرار گرفته است.

برخی از محققین به کشت کلزای زمستانه در آلمان و استفاده از روغن کلزا به عنوان روغن چراغ و روغن خوراکی اشاره نموده اند. در اواخر سده های میانی از روغن کلزا برای تولید صابون و به عنوان روغن روشنایی استفاده می شده است.

با توسعه صنعت ماشین های بخار، این روغن به عنوان لغزان کننده در موتورهای بخار به کار گرفته شد و در نتیجه سبب توسعه کشت کلزا در کانادا گردید. قبل از آغاز جنگ جهانی دوم، کشت کلزا در کانادا تنها به صورت تحقیقاتی انجام می شد . در بهار 1942 تحقیقات زراعی برای تولید این دانه آغاز شد و در سال 1943 مقدار قابل توجهی از این دانه در کانادا تولید گردید. در آن زمان کلزای کشت شده در کانادا از دو گونه مختلف بود .

در سال های اخیر به منظور حذف و یا به حداقل رسانیدن مقادیر اسید چرب اروسیک در روغن و گلو کو زینولیت در کنجاله ( بخش غیر روغنی دانه)، تلاش های آزمایشگاهی و اصلاحی متعددی انجام یافته است.

دکتر بالدراستفانسن، پژوهشگر دانشگاه مانیتو با درسال1974اولین وارینه کلزای اصلاح شده (Doublelow) را که هم میزان گلوکوزینولیت و هم مقدار اسید اروسیک آن کاهش یافته بود، معرفی کرد.

در نتیجه تلاش های اصلاحی صفت مثبت فوق در ارقام پر محصول کلزا تثبیت شده انقلابی در زراعت و تغذیه این گیاه به وجود آمد. بطوریکه میزان اسید چرب اولئیک و لینولئیک را به ترتیب تا 25 و 55 درصد افزایش داده و در عوض اسید های چرب نامطلوب نظیر اروسیک و لینولینک را به میزان 100 و10 درصد کاهش دهند.

رقم اصلاح شده napus.B به عنوان تاور Towerمعروف گردید.در اواخر دهه1970میلادی اصطلاح کانولا توسط انجمن صنایع روغن کشی غرب کانادا به ثبت رسید و براساس تعریف در سال 1986 ،کانولا دانه ای است که میزان اسید اروسیک در روغن به حداکثر2% و مقدار گلوکوزینولیت های الیفاتیک حداکثر30
میکرومول در گرم وزن خشک بدون چربی دانه اعلام گردید.

امروزه با بهره گیری از ارقام جدید، کیفیت و کمیت روغن این گیاه به منظور مصرف خوراکی افزایش یافته است و به دلیل مصارف گوناگون و متنوع دانه کلزا از جمله با ارزش ترین گیاهان روغنی بویژه در مناطق معتدل در دنیا محسوب می گردد. این گیاه پس از سویا و نخل روغنی سومین رده را از نظر تولید روغن گیاهی در جهان دارا می باشد.

گیاهشناسی کلزا

از نظر گیاه شناسی این گیاه به تیره چلیپائیان یا شب بو و جنس براسیکا تعلق دارد و گونه زراعی napus می باشد. کلزا با نام علمیBrassica napus به انگلیسی Rapeseed به آلمانی Raps و به فرانسه Colza نامیده می شود. این نبات گیاهی است یک ساله با تیپ های بهاره و پائیزه که با توجه به شرایط اکولوژیک مناطق مختلف موردزراعت قرار می گیرد .

ارقام کلزا

ارقام کلزا دارای دو تیپ بهاره و پائیزه می باشند که ارقام بهاره به دلیل دوره رشد کوتاهتر از عملکرد کمتری برخوردارند و در ضمن نیازی به ورنالیزاسیون یا بهاره سازی ندارند، در حالی که ارقام پائیزه نیازمند گذراندن یک دوره سرما می باشند. ارقام مختلفی اصلاح شده اند که می توانند در مناطق مختلف کشور کشت شوند.

ارقام اصلاح شده کنونی در سه دسته کلی تقسیم می شوند که از این قرارند:

  1. ارقام صفر (0): در این ارقام میزان اسید اروسیک به حد بسیار اندکی تقلیل یافته است .
  2. ارقام دو صفر (00) : در این ارقام علاوه بر اسید اروسیک ، میزان گلوکوزینولات نیز کاهش یافته است.
  3. ارقام سه صفر (000): در این ارقام هر سه ماده نامطلوب در کمترین مقدار خود وجود دارند یعنی اسید اروسیک ، گلوکوزینولات و فیبر به حداقل رسیده اند.

مراحل رشد کلزا

انجمن کلزای کانادا مراحل رشد و نمو کلزا را به شش مرحله تقسیم بندی می نماید:

  • مرحله صفر ـ جوانه زنی: از شروع کاشت بذر تا خروج ریشه چه اولیه و افزایش طول ساقه چه و سپس مرحله رشد اولیه از شکافتن لپه ها تا رشد برگ های اولیه به طول می انجامد ظهور جوانه اولیه ممکن است 4ـ1 روز طول بکشد در طول این دوره گیاهچه به عوامل بیماری زای خاکزی حساس است.
  • مرحله اول ـ سبز شدن: از شروع تولید برگ تا زمانی که اولین میانگره قابل تشخیص می شود و با مراحله روزت در کلزای زمستانه کامل می گردد . این مرحله به علف های هرز حساس است.
  • مرحله دوم ـ مرحله روزت: بین لپه ها و نقاط رشد فاصله ایجاد می شود و در انتهای این مرحله بیستمیانگره قابل تشخیص است. مشخصه این مرحله افزایش شاخص سطح برگ است. گیاه چند هفته در این مرحله باقی خواهد ماند و با افزایش طول روز و دما برای مرحله سوم تحریک می شود.
  • مرحله سوم ـ مرحله غنچه دهی: پژوهشگران این مرحله را مرحله جوانه سبز نامیده اند و در انتهای بیش از نیمی از جوانه های گل، زرد هستند و پایین ترین جوانه ها به گل دهی می رسند. در انتهای این مرحله از رشد گیاه ،60 ـ30 درصد از کل ماده خشک را تولید کرده است.
  • مرحله چهارم ـ شکل دهی: این مرحله با ظهور گلها شروع و با ظهور خورجین ها پایان می پذیرد. 80 درصد از کل جوانههای خوشه, گل داده یا در حال گلدهی هستند.
  • مرحله پنجم ـ مرحله رسیدگی: گل های بارور شده یک نیام یا تخمدان یک سانتی متری را بعد از افتادن گلبرگ ها باقی می گذارند و تا زمانی که تمام نیام های بالقوه خوشه، بیش از2سانتی متر طول دارند به اتمام می رسد.

معرفی محصول

محصول تولیدی در این طرح روغن کلزا که یکی از مهم ترین دانه های روغنی است میباشد.

معرفی روغن کلزا

کلزا گیاهی است که میتواند سرما را تحمل کند اما با تطبیق حرارت و زمان کاشت بالقوه میتواند در شرایط گرمسیری و نیمه گرمسیری (مناطق جنوبی کشور) نیز به خوبی تولید شود.کلزا در بخش عمدهای از کشور در تناوب غلات آبی و دیم کشت میشود و در این تناوب میتواند به حذف علفهای هرز و کنترل بیماریها کمک کند.

بعلاوه به علت تاثیر در حاصلخیزی خاک، در عملکرد محصول بعدی موثر است. کلزا دارای خصوصیات خاصی برای کشت در اغلب اقلیمهای کشاورزی است. این گیاه در اقلیمهای چهارگانه ایران (اقلیمهای سرد، معتدل، نیمه گرمسیر و گرمسیر) با عملکردهای مناسبی در سالهای اخیر تولید شده و مورد استقبال کشاورزان قرار گرفته است.
محصول مورد بررسی در این گزارش نیز روغن حاصله از این گیاه می باشد.

موارد مصرف و کاربرد کلزا

گرده گل کلزا به عنوان یکی از منابع اصلی تغذیه زنبوران عسل در کشورهای دیگر به شمار می رود و نقش بسیار بزرگی را برای زنبورداران بزرگ ایفا می کند.

یکی از مشتقات روغن کلزا گلسیرین است از روغن کلزا برای روغن کاری دستگاه ها و ساخت صابون و مواد آرایشی، بهداشتی و مصارف خاص صنعتی چون تولید رنگ، حلال ها و مواد نرم کننده استفاده میگردد.

روغن کلزا دارای اسیدهای چرب است و ترکیبات شیمیائی آن بمانند ترکیبات روغن زیتون می باشد. روغن این گیاه دارای اسیدهای چرب اومگا 3 و امگا 6 و ویتامینE و کاروتینوئد می باشد. (Karotinoide) که در جلوگیری از سرطان موثر میباشد.

به دلیل اینکه روغن دانه های کلزا بطریق پرس سرد از آن جدا میگردد. کلیه ویتامین هایش باقی می ماند و با تکنیک های مدرن قبل از عملیات روغن گیری پوسته دانه های آنرا که در واقع سبب تلخی روغن می گردد از آن جدا می کنند که ازتلخی روغن جلوگیری گردد.
میزان چربی دانه های کلزا 45 تا50 درصد است و میزان پروتئین آن بین17 تا 25 درصد می باشد.

روغن کلزا به دلیل داشتن ترکیب متوازنی از اسید های چرب تک غیر اشباع و چند غیر اشباع از مزایای کاربردی خاصی برخوردار است.وجود مقادیر قابل توجهی اسید اولئیک در روغن کلزا سبب شده است این روغن مقاومت خوبی در فرایند های حرارتی از جمله سرخ کردن عمقی از خود نشان دهد. امروزه در دنیا انواعی از روغن های مقاوم با پایه روغن کلزا فرموله و تولید می شود.

کشورهای عمده تولید کننده و مصرف کننده کلزا

امروزه بزرگترین تولید کنندگان کلزا در دنیا کشورهای استرالیا چین، هندوستان، کشورهای متحد اروپایی و کانادا می باشند. در سال 2007 میلادی میزان 91% از تولید کل کلزا دنیا در کشورهای متحد اروپایی انجام گرفت.

نمودار کلی فرآیند تولید روغن کلزا

فرآیند تولید روغن کلزا

مشخصات واحد روغن کشی از کلزا

  • مواد اولیه اصلی

    ردیفمواد اولیه اصلیمشخصات فنی
    1کلزا
    2کیسهجهت بسته بندی کنجاله
    3کمک فیلترجهت تسهیل عملیات در فیلتر پرس
  • ماشین آلات و تجهیزات اصلی
    ردیفماشین آلات و تجهیزاتمشخصات فنی
    1سیلوبرای ذخیره سازی اولیه دانه ،دارای رطوبت سنج و دما سنج
    2تسمه نقالهانتقال دانه های روغنی و کنجاله بطول10متر
    3الک بوجاریمجهز به مگنت،غربال و مکش هوا،موتور ،گیر بکس
    4سیلوازجنس کربن استیل،سقف محدب و انتهای قیفی
    5برج پختسیلندری شکل و ایستاده،دو جداره
    6پرسمارپیچی،حلزونی
    7مخزنذخیره روغن،کربن استیل
    8تانکته نشین کننده،ایستاده،دارای صافی ورودی
    9پمپ روغنسانتریفوژ،ازجنس فولاد زنگ نزن
    10فیلترپرساز نوع قاب و صفحه ،کربن استیلو صفحات مشبک
    11مخزنبرای ذخیره سازی روغن خام،کربن استیل
    12سیلوبرای ذخیره سازی کنجاله
    13بسته بندیبسته بندی کنجاله در کیسه های 50کیلوگرمی پلی اتیلن

User Rating: Be the first one !
به این مطلب امتیاز دهید:
4 رای3.8/5
برچسب ها
دانلود رایگان طرح توجیهی

نوشته های مشابه

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

دکمه بازگشت به بالا
سبدخرید حذف شد . Undo
  • هیچ محصولی در سبد وجود ندارد.
بستن
بستن