سفارش طرح توجیهی
ایده هاایده های کشاورزی

تولید و فرآوری گیاه دارویی بابونه آلمانی

گیاه بابونه آلمانی

برخی از گیاهان دارویی مستعد کشت در اقلیم های تنش خیزند و برای بهره وری بیشتر سرزمین های کم بهره کشورمان می توان آنها را کشت کرد. لازمه گسترش سطح زیر کشت گیاهان دارویی، شناخت دقیق عکس العمل گیاه در سطوح مختلف شوری و تعیین آستانه تحمل آنهاست. بابونه آلمانی یکی دیگر از گیاهان متحمل به شوری است و چنانچه در مناطق شور کشت شود، ریشه قادر است ۱۰ میلی گرم نمک در هر گرم ریشه ذخیره کند.

مطلب مرتبط : بررسی گیاهان دارویی متناسب با هر اقلیم

این گیاه شورپسند را در هر خاکی می توان کاشت و در طول رویش به خاک خاص و مواد و عناصر غذایی فراوان نیاز ندارد و آن را در هر خاکی، حتی خاکهای غیرحاصلخیز و تهی از مواد و عناصر غذایی نیز می توان کشت کرد. بیشترین وزن خشک گل بابونه آلمانی در اسیدیته ۸ گزارش شده است. در جدول ۵ مشخصات گیاه بابونه آلمانی آمده است.

خواص درمانی

گل بابونه علاوه بر خواص دارویی فراوان در صنایع بهداشتی و آرایشی نیز کاربرد گسترده ای دارد. در جدول ۶ خواص درمانی گیاه بابونه به صورت کامل آمده است. البته استفاده از این گیاه در دوران بارداری ممنوع اعلام شده است.

نوشته های مشابه
خواص درمانی گیاه بابونه
مسکن و آرامبخش ضد التهاب (به دلیل وجود کامازولن)
التیام دهنده قوی زخم ها (به دلیل وجود کامارولن و آلفابیسابلول) خواص ضد باکتری و ضد قارچ
ضد نفخ و ضد اسپاسم دستگاه گوارش صنایع بهداشتی و آرایشی
افزایش دهنده گلبول های سفید خون( تقویت سیستم دفاعی بدن) اثر مرطوب کنندگی و لطیف کنندگی به دلیل داشتن فلاونوئیدهایی مثل آپی ژنین و لوتنولین

اندام مورد استفاده

اندام مورد استفاده در گیاه بابونه گل است (شکل 1).

33510d34 e18e 40d9 aaae f7232c9b41f1 300x250 - تولید و فرآوری گیاه دارویی بابونه آلمانی

اندام مورد استفاده در گیاه بابونه

محصول مرتبط : پکیج آموزشی کشت و تولید بابونه

روش تکثیر بابونه

کشت بابونه توسط بذر (شکل 2) انجام میشود. کشت مستقیم و غیرمستقیم بابونه امکان پذیر است، ولی به دلیل هزینه بالای کشت غیر مستقیم معمولا در مقیاس وسیع و تجاری از این روش استفاده نمیشود.

روش خودکشت: در روش خود کشتی، برداشت آخر گل ها صورت نمی گیرد تا آنها وارد مرحله تولید بذر شوند و بذرها روی زمین بریزند. معمولا تا ۱۰ سال می توان مزرعه بابونه را به روش خودکشتی مدیریت کرد.

کاشت بابونه

بابونه گیاهی است که می تواند در اکثر خاکها رشد کند و به گیاه همه جایی معروف است. اگرچه بابونه در کشت پاییزه قادر است سرمای زمستانه را تحمل کند، ولی برای گلدهی نیازی به گذراندن سرما ندارد. بابونه در هنگام شروع زمستان باید دارای ۶ تا ۸ برگ رزت باشد (شکل 3) و به مرحله ساقه دهی وارد نشده باشد؛ در غیر این صورت، تحمل سرمای زمستان را نخواهد داشت.

این گیاه در خاک های مرطوب با بافت نسبتا سنگین و دارای هوموس زیاد بهترین عملکرد را دارد، اما در هر خاکی حتی خاکهای شور-قلیا قادر است رشد کند. این گیاه قادر به جذب مقادیر بالایی از سدیم است که توانایی آن را برای اصلاح خاکهای سدیمی نشان میدهد. کشت بابونه در مزارعی که قبلا گیاهانی مانند سیب زمینی، چغندرقند، ذرت، غلات زمستانه و خانواده بقولات در آنها تولید شده اند، نتایج مطلوبی دارد.

مرحله رزت در گیاه بابونه
شکل 3- مرحله رزت در گیاه بابونه

بذور بابونه برای جوانه زنی به نور نیاز دارند، بنابراین باید به صورت کاملا سطحی کشت شوند. پس از کاشت در صورت غلتک زدن، سبزشدن بذور به صورت خوب و همزمان است. بذور بابونه در دمای ۶ تا ۷ درجه سانتی گراد شروع به جوانه زنی می کنند، ولی دمای مطلوب برای جوانه زنی آنها ۲۰ تا ۲۵ درجه سانتی گراد است.

برای یک هکتار زمین در کشت غیر مستقیم به ۰/۵ کیلوگرم و در کشت مستقیم به ۳ تا ۴/۵ کیلوگرم بذر با قوه نامیه مناسب نیاز است. معمولا بذور را به نسبت ۱ به ۱۰ با ماسه بادی الک شده مخلوط می کنند و سپس در مزرعه می باشند تا تراکم مطلوب حاصل شود. خلاصه ای از مراحل آماده سازی زمین، کشت و مراحل رشد گیاه در شکل 4 آمده است.

شکل 4 – خلاصه ای از آماده سازی و رشد گیاه بابونه

بذور بابونه باتوجه به شرایط رطوبتی منطقه در اول پاییز، آخر پاییز و اوایل بهار کاشته میشوند و ۷ تا ۱۰ روز بعد از کاشت بذرها جوانه می زنند. گزارشها نشان میدهد که تفاوت فراوانی در عملکرد گل خشک و میزان اسانس در زمان های مختلف کاشت وجود دارد، به طوری که کشت پاییزه دارای عملکرد گل خشک بالاتر و کشت بهاره دارای درصد اسانس بالاتری است.

این گیاه در تمامی شهرستان های استان یزد کشت می شود، اما در صورت کشت در مناطق دارای جمعیت کارگری پایین، استفاده از شانه های برداشت تا ماشین مخصوص برداشت در مساحتهای بالا ضروری است.

داشت بابونه

بابونه در سه مرحله به آب کافی نیاز دارد:

  • اول در زمان جوانه زنی، زیرا بذور این گیاه بسیار ریز است و همچنین برای سبزشدن باید به صورت کاملا سطحی کشت شوند و در این حالت بسرعت آب را از دست میدهند.
  • دوم در مراحل اولیه رشد و پنجه زنی.
  • سوم در مرحله ساقه دهی.

مطلب مرتبط : طرح کشت و پرورش گیاه دارویی گل گاوزبان

در صورتی که آبیاری یا بارندگی در مراحل اولیه رشد رویشی این گیاه بخوبی انجام شود، عملکرد مناسبی به دست می آید. کاربرد مقادیر زیاد کودهای ازته در کشت بابونه باعث افزایش رشد رویشی و دشوارشدن برداشت گل ها، تأخیر گلدهی و کاهش مواد مؤثره می شود. پتاسیم در این گیاه نقش مهمی در افزایش مواد مؤثره، گلدهی بیشتر و قدرت اتصال مطلوب گل به ساقه دارد.

البته مقادیر بالای پتاسیم نیز برای این گیاه نامناسب است و معمولا نسبت ۱ به ۲ در کاربرد نیتروژن – پتاسیم برای این گیاه توصیه میشود. تحقیقات نشان میدهد که برای تولید هر ۱۰۰۰ کیلوگرم گل و ۳۰۰۰ کیلوگرم پیکر رویشی، گیاهان ۸۵ کیلوگرم اکسید پتاس، ۵۳ کیلوگرم ازت و ۲۱ کیلوگرم فسفر از خاک جذب می کنند. چنانچه بابونه در خاک های سنگین رسی یا نیمه رسی کشت شود، تا اسال به افزودن کودهای حیوانی یاشیمیایی نیازی نیست.

در چنین شرایطی عملکرد گل مناسب است، ولی از سال های دوم به بعد باید به زمین کود داده شود. افزودن ۲۰ تا ۳۰ کیلوگرم در هکتار ازت و ۲۰ تا ۳۰ کیلوگرم در هکتار اکسید فسفر به خاک های خالی از مواد و عناصر غذایی نتایج مطلوبی در افزایش عملکرد گل دارد. محققان نشان داده اند که بالاترین شاخصهای رشدی و عملکرد بابونه با کاربرد ۲۱۰ کیلوگرم نیتروژن خالص، ۵۰ کیلوگرم فسفر خالص و ۵۰ کیلوگرم پتاسیم خالص در هکتار به دست می آید.

برداشت بابونه

برداشت بابونه کمی دشوار است، چون در فصل برداشت، گل ها به صورت غیر همزمان می رسند و بوته هاهم دائما گل میدهند و هر چند روز یکبار باید برداشت صورت گیرد. برداشت گل به همراه مقدار بیشتری دمگل، سبب کاهش کیفیت اسانس می شود.

برداشت بموقع نقش عمده ای در کمیت و کیفیت اسانس گل بابونه دارد و اگر گلها زودتر یا دیرتر از موعد مقرر برداشت شوند، کیفیت مواد مؤثره کاهش پیدا می کند. زمان مناسب برداشت گل های بابونه هنگامی است که گلها کاملا باز شده باشند و گلچه های سفید رنگ زبانهای کاملا به صورت افقی قرار گرفته باشند (شکل 5).

شکل 5 -مرحله مناسب برداشت گل بابونه

بر اساس استانداردهای جهانی گل ها باید حداکثر به همراه ۳ سانتی متر از دمگل برداشت شوند، وگرنه اسانس و عصاره تولیدشده از گل ها فاقد کیفیت لازم برای صنایع داروسازی خواهد بود. معمولا برداشت در هنگام ظهر توصیه می شود، زیرا در این زمان بیشترین میزان اسانس در گلها وجود دارد. هر کارگر در یک ساعت می تواند ۳ تا
۵ کیلوگرم گل تازه با روش دستی برداشت کند، ولی در صورت استفاده از شانه برداشت، روزانه ۵۰ تا ۱۵۰ کیلوگرم گل تازه را می توان برداشت کرد. دستگاه های برداشت مکانیزه می توانند در هر ساعت ۲۰۰ تا ۳۰۰ کیلوگرم گل تازه برداشت کنند و به عبارت دیگر روزانه ۳/۵ هکتار مزرعه را برداشت کنند. معمولا این دستگاه ها بین ۶۵ تا ۹۰ درصد گلهای مزرعه را با موفقیت برداشت می کنند (شکل 6).

شکل 6 – ماشین برداشت مکانیزه و شانه برداشت

پس از برداشت

گل ها باید در سایه و دمای مناسب خشک شوند. بر طبق فارماکوپه های معتبر (دارونامه گیاهی)، گل های بابونه باید در بسته بندی های نفوذناپذیر به نور و رطوبت قرار گیرند و در دمای پایین تر از ۲۵ درجه سانتی گراد نگهداری شوند.

توجیه اقتصادی نسبت گل تر به خشک در بابونه، ۵ به ۱ یا ۶/۵ به ۱ است. ارقام گورال، بودگلد، جرمانیاو بونا در شرایط آب وهوایی مشهد به ترتیب دارای عملکرد گل خشک ۲۱۱/۱۵ ، ۱۶۹/۷ ، ۱۴۸/۴۵ و ۱۰۴/۹۵ گرم در مترمربع بوده اند. در کشور مجارستان عملکرد گل تازه ۵۰۰ تا ۲،۰۰۰ کیلوگرم در هکتار و گل خشک ۱۰۰ تا ۵۰۰ کیلوگرم در هکتار گزارش شده است.

همچنین بیشترین عملکرد گل خشک در کشور رومانی در حدود ۶۰۰ تا ۱،۰۰۰ کیلوگرم در هکتار، در کشور اسلونی ۵۰۰ کیلوگرم در هکتار، در کشور یوگسلاوی در حدود ۴۰۰ تا ۵۰۰ کیلوگرم در هکتار، در کشورهای هندوستان و مصر ۶۰۰ کیلوگرم در هکتار و در کشور آلمان ۸۰۰ کیلوگرم در هکتار گزارش شده است.

البته میزان عملکرد در بابونه به تعداد دفعات برداشت باتوجه به اقلیم منطقه و استفاده از ماشین های مخصوصی بستگی دارد که نقش مهمی در افزایش کمیت و کیفیت گل های برداشت شده دارند. میزان عملکرد بذر در حدود ۸۰ تا ۱۰۰ کیلوگرم در هکتار است و در برخی منابع ۳۰ تا ۱۵۰ کیلوگرم در هکتار ذکر شده است. در جدول 1 هزینه های تولید گیاه دارویی بابونه آلمانی آمده است.

جدول 1 -هزینه های تولید گیاه دارویی بابونه آلمانی
اقلام هزینه (به تومان) میزان استفاده در هکتار
بذر برای کشت 500,000 4 تا 6 کیلوگرم
کود دامی پوسیده 3,000,000 30 تن
کود شیمیایی 500,000 کود کامل
آماده سازی زمین و کاشت 2,000,000 شخم، دیسک، تسطیح، بذرپاشی
هزینه های داشت و برداشت 4,000,000 آبیاری، برداشت و خشک کردن
جمع بندی هزینه ها 10,000,000

بابونه را تا ۵ نوبت می توان برداشت کرد، ولی در اکثر مواقع کشاورزان 3 نوبت برداشت گل را انجام میدهند. با توجه به عملکرد ۵۰۰ تا ۸۰۰ کیلوگرم گل خشک در هکتار به ازای هر نوبت برداشت (۱۵۰۰ تا ۲۴۰۰ کیلوگرم در هر سال) و با فرض هر کیلوگرم ۱۲،۰۰۰ تومان، در هر سال درآمدی معادل ۱۸،۰۰۰،۰۰۰ تا ۲۸،۸۰۰،۰۰۰ تومان عاید میشود که منهای هزینه های کاشت تا برداشت، سود خالص برابر با ۸،۰۰۰،۰۰۰ تا ۱۸،۸۰۰،۰۰۰ تومان در هکتار است.

مطلب مرتبط : طرح تولید چای کیسه ای با منشاء گیاهان دارویی

امتیاز نویسنده

امتیاز کاربران: اولین نفری باشید که به این مطلب رای می دهد!
سفارش طرح توجیهی
گرد آورنده
ای توجیهی
دانلود رایگان طرح توجیهی

نوشته های مشابه

دنبال کردن این پرسش و پاسخ
اطلاع از
guest
0 Comments
دکمه بازگشت به بالا
Call Now Buttonتماس صرفا جهت سفارش طرح توجیهی
0
()
x