ایده هاایده های صنعتی

طرح تولید ذغال از ضایعات چوب

سفارش طرح توجیهی

طرح تولید ذغال از ضایعات چوب

زندگی امروز انسانها متشکل از ناهنجاریها و مشکلات عدیده ای مـی باشـد از ایـن رو انـسان تمـام تلاش خود را معطوف به یافتن راه های مناسبی جهت ارتقای کیفی زندگی خود می نماید طی سالیان دراز انسان تلاش نموده است تا با استفاده بهینه از امکانات و همچنین ابتکار کـه جـزء لاینفـک ذات بشری است راههایی را برای پیشرفت بیشتر، توسعه و بهبود زندگی بیابد لذا تمامی ابتکارات و دست آوردهای بشری که امروز، مورد استفاده قرار می گیرد در این جهت مورد بهره برداری قـرار گرفتـه است.
یکی ازمعضلات بشر امروز مشکل انرژی است. هرچند بشر امروز به دنبال سوختهای نو و جدید مـی باشد ولی نیم نگاهی هم به منابع موجود دارد. روزانه درختان زیادی در جهان به دلایل مختلفی مثـل کاغذ سازی و یا ساخت مصنوعات چوبی و…. قطع میشوند که شاخه و برگهای آنها بی اسـتفاده رهـا می شود . ما به دنبال استفاده بهینه از آن هستیم و با توجه به اینکه مقدار گرمایی که ذغـال چـوب تولید می کند از خود چوب بیشتر می باشد لذا ازآن برای تامین انرژی برای پخت و پز و… می تـوان استفاده نمود.

معرفی ذغال

از سوختن اندام گیاه یا حیوان، ذغال به دست می آید. ذغال ماده ای اسفنج مانند و سیاه است و تقریباً می توان آن را کربن خالص دانست. علت آن که از داغ کردن یا سوزاندن چوب یا استخوان حیوان، ذغال پدید می آید؛ این است که آن ها بر اثر حرارت، آب و گازهای نهفته در خود را از دست می دهند، و فقط جسم جامدی از خود بر جای می نهند.
برای تهیه ذغال چوب دو راه وجود دارد:

  1. مقداری چوب و هیزم را روی هم انباشته، در هوای آزاد آتش می زنند. این شیوه قرنهاست که در جنگل های شمال اروپا از آن پیروی می شود. ولی اشکالش این است که گازهای متصـاعد از چوب در هوا پراکنده می شود و به هدر می رود.
  2. چوب ها را جمع آوری کرده با نقاله هایی به کوره های مخصوصی می برند. همین که آتش بر افروخته شد، دریچه تنور را می بندد و آن گاه چوب ها در فضایی بسته، به تدریج مبدل به ذغال می شوند.

ذغالی که از ضایعات چوب به دست می اید برای مصارفی چون منقل کباب پزی و قلیان و استفاده در بخاری های ذغالی و…. دارد .

شرایط واردات ذغال

سود بازرگانی و حقوق گمرکی متعلق به آن صفر بوده و هیچ نوع شرایط خاصی برای ورود این ماده اولیه در نظر گرفته نشده است .طبق بررسی های انجام شده و مراجعه به کتاب مقررات واردات و صادرات وزارت بازرگانی نتیجه گیری شده است , هیچگونه محدودیتی در زمینه واردات این محصول نمی باشد.

موارد مصرف و کاربرد ذغال

ذغال تهیه شده از ضایعات چوب کاربردها و انواع گوناگونی دارد که عبارتند از: ذغال عادی ، ذغال گرد ، ذغال ریخته گری و….. می باشد . البته از ذغال استفاده های دیگری نیز می شود در زمینه ذغال اکتیو و حتی در زمینه پزشکی که جزء بحث ما نیست.
یکی از جدیدترین موارد استعمال ذغال همان است که در جریان جنگ جهانی اول کشف گردید. دانشمندان دریافتند که اگر ذغال را در معرض حرارت شدید قرار بدهند، حالتی پیدا می کند که نیروی جذب گازش، افزون می گردد. ذغالی که بدین گونه به عمل می آمد به درد ساختن ماسک ضد گاز می خورد.

امروزه ما چنین ذغالی را ذغال زنده می نامیم. اکنون طرز تهیه ذغال زنده به گونه دیگری صورت می گیرد. روش تولید آن بدینگونه می باشد که بخار بسیار گرمی را از میان ذغال عبور می دهند تا بدین وسیله سوراخ های اسفنجی آن بیشتر شود.
آنگاه اگر گازهای سمی از میان چنین ذغالی بگذرند، به وسیله عمل جذب سطحی از بین می روند. به گفته دیگر، مولکول های گازهای سمی بر سطح ذغال زنده، می نشیند. یکی از خواص بسیار مهم «ذغال زنده» آن است که گازهای سمی را به مقدار فراوان جذب می کند، ولی اکسیژن هوا را به مقدار اندک. از این رو، کسی که ماسک ضد گاز به صورت زده به راحتی اکسیژن را تنفس می کند ولی در ضمن از شر گازهای سمی نیز آسوده است.

ذغالی که مورد نظر پروژه می باشد ذغالی است که برای قلیان و کباب پزی و یا بخاری های ذغالی که در برخی مناطق به کار می رود، استفاده میشود. که هم به صورت عادی مصرف می شود و هم به صورت قالبی و فشرده شده مصرف می شود .

بررسی کالاهای جایگزین و تجزیه تحلیل اثرات آن بر مصرف

کالای مورد بررسی ذغال از ضایعات چوب می باشد به همین دلیل تنوع در مواد اولیه بسیار زیاد است و شما می توانید از هر چوبی برای این کار استفاده کنید که با توجه به موارد مصرف کیفیت چوب مصرفی در کالای نهایی تاثیر می گذارد .
بهترین ذغال چوب عبارتند از ذغال چوب لیمو ، ذغال چوب انگور، ذغال چوب بلوط و ذغال چوب سپیدار و….. بسته به نوع منطقه و پوشش گیاهی آن ذغال چوب نیز فرق می کند ( در هر منطقه ای که با توجه به نوع پوشش گیاهی از آن برای تهیه ذغال استفاده می شود ).
امروزه ذغالهای قالبی نیز تولید می شود که پس از تهیه ذغال های عادی آنها را پودر کرده و با مقداری صمغ گیاهی (صمغ عربی) به آن اضافه میکنند و توسط پرس در قالبهای گوناگون و به شکلهای مستطیلی و یا قرص (گرد) عرضه می کنند که در این محصولات از گردو (پوشش چوبی) نیز استفاده می کنند که روند همانند ذغال چوب می باشد یعنی پس از اینکه گردو ها تبدیل به ذغال شد آنها را پودر کرده و به شکلهای مختلف در می آورند.

استفاده از ذغال فشرده (بریکت) افزون بر مزایای اقتصادی، روند تخریب جنگلهای کشور را نیز کاهش میدهد. ذغال فشرده فرآوردهای پر انرژی است که با استفاده از فناوری پیشرفته و از ضایعات ذغال حاصل میشود. این فرآورده دارای مقاومتی حدود چهار برابر ذغال طبیعی (چوب سوخت) بوده و میزان گرمای آن نیز تا سه برابر بیشتر از ذغال طبیعی است. دامنه استفاده از این فرآورده در تولید انرژی و نقش اساسی آن در بسیاری از کشورها تاکنون ناشناخته مانده است، در زمان حاضر، تحقیقات وسیعی توسط کشورهای صنعتی و پیشرفته برای استفاده از ذغال فشرده به عنوان تامین انرژی، انجام میشود.
برای تولید ذغال فشرده، از ریزترین قسمت های چوب که معمولا دور ریز میشوند، استفاده میشود و با استفاده بهینه از این ضایعات، میتوان از شدت تخریب جنگلها جلوگیری کرد. تبدیل ضایعات به ذغال فشرده میتواند تا 20 درصد کارایی چوب جنگل های کشور را افزایش دهد ارزش حرارتی ذغال فشرده نیز که از 45 درصد خاکه ذغال، 30 تا 45 درصد شاخه ای ریز و 10 تا 25 درصد مواد چسبنده تشکیل شده است بسیار بالا می باشد.

اهمیت استراتژیکی ذغال در دنیا امروز

طبق برنامه ریزی دولت یکی از مهمترین اهداف برنامه چهارم توسعه کشور و همچنین چشم انداز بیست ساله کشور حرکت به سمت صادرات غیر نفتی است در حال حاضر عمده صادرات ایران مربوط به صادرات کالاهای نفتی می باشد لذا برای رشد و گسترش صادرات غیر نفتی، برنامه ریزی برای افزودن واحدهای جدید و همچنین استفاده بهینه از امکانات فعلی، ضروری به نظر می رسد .
ذغال از ضایعات چوب را نمی توان به عنوان کالایی استراتژیک در نظر گرفت اما می توان اینگونه عنوان نمود که اهمیت آن به عنوان یکی از سوختهای در دسترس بیان نمود.

کشور های عمده تولید کننده و مصرف کننده ذغال

در این رابطه نمی توان کشور خاصی را ذکر کرد به طور کلی در هر جایی که درخت وجود دارد می توان این محصول را نیز تولید کرد، اما به طور عمده کشورهای بزرگ تـولید ذغال فشرده عبارتند از ژاپن ، هلند ، آمریکا ، چین و… و همچنین طبق بررسی های انجام شده کشورهای اروپایی و آمریکا و نیز کشورهایی نظیر تایلند و بنگلادش برای تولید انبوه ذغال فشرده مطالعات زیادی انجام داده اند.
عمده کشورهای مصرف کننده ذغال چوب عبارتتد از , کشور های عربی و حوزه خلیج فارس , ترکیه, کشور های آسیای میانه و…. لیکن به طور عمده می توان بیان کرد که ذغال چوب در تمامی کشور های جهان کاربرد دارد.

شرایط صادرات ذغال

این محصول از نظر گمرک جمهوری اسلامی ایران جزء محصولات مجاز جهت صادرات قرار دارد. طی سال های گذشته نیز تحت تعرفه گمرکی شماره 4402 و با عنوان (ذغال چوب و حتی بهم فشرده ) صادر میشود. این کالا هم به صورت فله و هم به صورت بسته بندی شده صادر می شود که مقصد آن عموما کشور های عربی ( برای استفاده در قلیان ) و ترکیه و… می باشد. به دلیل اینکه کالای خاصی نیست لذا شامل تشویقهای صادراتی نیز نمی شود .

بررسی تکنولوژی و روش های تولید ذغال در ایران و سایر کشورها

در حال حاضر در ایران و سایر کشورها از دو روش جهت تولید ذغال از ضایعات چوب استفاده می شود.

  1. روش سنتی
  2. روش مکانیزه

در روش سنتی چوب را داخل کوره در بسته قرار می دهند و سپس آتش می زنند و پس از تبدیل شدن به ذغال ، ذغالها جمع آوری شده و مصرف می شوند.
در روش مکانیزه , روند تولید به این صورت می باشد که ,ابتدا خورده چوب ها توسط دستگاه خرد کن به قطعات کوچک تبدیل می شوند سپس با تسمه نقاله به کوره های پخت انتقال می یابند پس از تبدیل شدن به ذغال انها را آسیاب کرده و وارد حوزچه های شستشو می شوند , پس از شستشو انها مواد آسیاب شده خشک می شوند و پس از خشک شدن با صمغ گیاهی (صمغ عربی) مخلوط شده و قالب گیری می شوند وسپس توسط پرس , پرس می شوند . بعد از انجام مرحله پرس قطعات توسط دستگاه برش به اندازه ها, و اشکال دلخواه برش می خورند.

نمودار فرایند تولید ذغال چوب به روش مکانیزه

نمودار فرایند تولید ذغال چوب به روش مکانیزه

شرح مختصری از تکنولوژی های موجود در تولید ذغال چوب

  1. تکنولوژی مکانیزه :
    در روش مکانیزه کیفیت محصولات بالامی رود , ضـایعات بسیار ناچیز , فروش محصولات بیشتر ( از لحاظ قیمـت) و میزان سرمایه گذاری بیشتر است.
    ماشن آلات تولیدی:
    دستگاه خرد کن , کوره پخت ,آسیاب ,پـرس, تسمه نقاله برای حمل و نقل ,دستگاه برش
  2. تکنولوژی سنتی:
    این تکنولوژی حالت عمومی داشته و سنتی دارد و از قـدیم این روش تولیدی در استانهایی که از لحاظ پوشش گیـاهی غنی می باشند مثل استانهای شمالی برقرار می باشد.
    ماشن آلات تولیدی:
    کوره پخت

تعیین نقاط قوت و ضعف تکنولوژی های مرسوم در فرآیند تولید ذغال چوب

مزایای تولید به روش مکانیزه نسبت به سنتی این می باشد که در صد ضایعات کاهش پیدا می کند با توجه به اینکه ذغال تولیدی آسیاب می شود در نتیجه چوبهای نیمه سوخته و یا ذغال های بی کیفیت قبل از اینکه به سمت آسیاب برده شوند در قسمت بازرسی کیفی شناسایی شده و برداشته می شوند.
و همچنین با توجه به اینکه در روش قدیمی صمغ چوب قبل از تولید ذغال از بین برده نمی شد در نتیجه در کیفیت ذغال چوب تاثیر گذار بود لیکن در روش تولید ذغال قالبی صمغ درختان قبل از تولید ذغال تصفیه می شود و یا با شستشو صمغ چوب را از ذغال چوب جدا می کنند.

بررسی مواد اولیه جهت تولید ذغال چوب

مواد اولیه جهت تولید ذغال معمولی شامل شاخه انواع درختان بوده که در اینجا درخت لیمو و بلوط و یا بوته انگور مناسب ترین می باشد. همچنین مواد اولیه جهت تولید ذغال قالبی علاوه بر مواد قبلی یاد شده می تواند, شاخه راش و پوست گردو … باشد. بعلاوه صمغ عربی که جهت تولید ذغال قالبی با ذغال آسیاب شده مخلوط می گردد.
با توجه به اینکه مواد اولیه مورد مصرف در این صنعت از ضایعات چوب می باشد لذا قیمت آن بسیار ناچیز است و با توجه به نوع چوب انتخابی قیمت مواد اولیه متفاوت خواهد بود. بالا ترین قیمت مربوط به چوب درخت لیمو و بوته درخت انگور می باشد ( که بیشتر برای تهیه ذغال قلیان مصرف می شود)
مواد فوق الذکر جهت تولید ذغال چوب معمولی می باشد که بیشتر برای قلیان و کباب مورد استفاده قرار می گیرند.

در مورد تولید ذغال قالبی علاوه بر مواد ذکر شده می توان از پوست گردو و درخت راش و سپیدار نیز استفاده نمود که معمولا به دلیل ارزان تر بودن نسبت به سایر مواد اولیه از این نوع درختان استفاده می شود وصمغ گیاهی که در هر تن حدود 175 کیلو گرم استفاده می شود ( 10 تا 25 در صد محصول را تشکیل می دهد) و آن را در گالنهای20 لیتری که قیمت هر گالن به مبلغ 900 تا 1200 هزار ریال می باشد تهیه و مورد مصر ف قرار می دهند.
همچنین درخصوص میزان مواد اولیه مورد استفاده در محصول لازم بذکر است که میزان ضایعات مواد اولیه در حدود 10 الی 20 درصد می باشد. بنابراین با احتساب درصد ضایعات و ظرفیت تولید طرح، میزان مواد اولیه مورد نیاز سالیانه طرح برابر با 350 تن در سال خواهد بود .

نحوه تامین مواد اولیه جهت تولید ذغال چوب

همانطور که در بخشهای قبلی بیان شد مواد مصرفی از صنایع چوب بری و باغهای کشاورزی تامین می شود که در کشور تعداد آنها کم نمی باشد و همچنین با توجه به طرحهای دولت در زمینه بیابان زدایی که اجرا شده می توان در آیند از شاخه های حرس شده این درختان استفاده کرد .

پیشنهاد منطقه مناسب برای اجرای طرح تولید ذغال چوب

برای انتخاب مکان پروژه چند عامل مهم است که در ذیل به بررسی آنها پرداخته شده است:

  1. مواد اولیه:
    یکی از مواردی که در تعیین محل طرح تاثیرگذار می باشد مواد اولیه می باشد و نزدیکی به استانهای که از لحاظ پوشش جنگلی و باغی دارای موقعیت مناسبی می باشند در درجه اول اولویت قرار دارند , استانهایی که در نیمه شمالی کشور قرار دارند از اولویت بر خوردارند.
  2. بازار فروش:
    بازار مصرف این محصول ( ذغال چوب ) بیشتر در استانهای پر جمعیت کشور می باشد, نزدیکی به این بازار های مصرف دارای اهمیت زیادی می باشد و می تواند هزینه های حمل و نقل کالا را کم کند.
  3. حمل ونقل :
    مساله حمل و نقل در به موقع رساندن کالای تولیدی به بازار های مصرف بسیار مهم می باشد , لذا هر قدر محل اجرای طرح به راه های اصلی کشور نزدیک باشد به بازار یابی محصول نیز کمک میکند.
  4. زمین و نیروی انسانی و تسهیلات دولتی:
    با توجه به اینکه در مورد صنایع کو چک زود بازده صحبت میکنیم تسهیلات دولتی شامل تمامی این صنایع می گردد , نیروی انسانی در شهر های کوچک نسبت به دیگر شهر ها ارزان تر می باشند.

با توجه به مواردی که یاد شد و بررسی های انجام شده میتوان به استانهای مازندران , ایلام و قزوین اشاره نمود به عنوان مثال در استانهای یاد شده برای تامین مواد اولیه , وضعیت به صورت زیر می باشد:

  • استان مازندران : در این استان علاوه بر باغهای مرکبات , انواع جنگلهای راش و سپیدار و… موجود است و این استان از لحاظ پوشش گیاهی در کشور در رتبه های نخست قرار دارد.
  • استانهای ایلام، لرستان، چهارمحال و بختیاری، کردستان و… جنگلهای بلوط این استان در کشور معروف می باشد و یکی از ذغال های مناسب تولیدی ذغال بلوط است که آلایندگی کمی نسبت به دیگر ذغال ها دارد و همچنین جنگلهای درختان، زبان گونجشک و ارغوان و… در این استان مو جود است .
  • استان قزوین: با توجه به اینکه تاکستان های انگور در این استان زیاد می باشد می تواند یکی از تامین کنندگان مواد اولیه برای کارخانه تولیدی باشد در ضمن در این استان درختان گردو نیز زیاد است و این استان حجم قابل قبولی را از نظر تولید گردو در کشور دارا می باشد (پوست گردو یکی از مواد اولیه تولیدی ذغال فشرده است) البته ذکر این نتکه مهم است که مقدار استفاده از شاخه بوته های انگور کم می باشد و نمی توان به حجم تولیدی مطلوب رسید و باید آن را در مطلوبیت های خود لحاظ نمود.

جمع بندی و پیشنهاد نهایی در مورد احداث واحد های جدید تولید ذغال

از فواید راه اندازی این صنعت سبب ایجاد اشتغال، بازیافت ضایعات ذغال طبیعی، کسب درآمد و ارزآوری از صادرات ذغال فشرده، افزایش بازدهی و سوددهی جنگلها، از جمله مزایای توسعه صنعت تولید ذغال فشرده می توان بر شمرد.
با توجه به بررسی های انجام شده در بخش بازار, می توان نتیجه گیری کرد با توجه به میزان عرضه محصول سهم قابل حصول از بازار مصرف ذغال چوب در آینده دارای رنج مناسبی می باشد، و با در نظر گرفتن ظرفیت تولیدی این طرح (ظرفیت 300 تن در سال)، و نظر به اینکه محصول ذغال چوب واردات نیز دارد (کشور چین و..) برای اینکه بخشی از بازار را در اختیار داشته باشیم، می بایست یا قیمت تمام شده را کاهش داده و یا اینکه بازار های خارجی را در اختیار گیرد (صادرات).
همچنین در خصوص سر مایه گذاری دراین طرح شایان ذکر است که همانند سایر طرح دارای ریسکهایی می باشد که در ذیل به برخی از آنها اشاره می شود:

  1. درکشور ما با توجه به وفور سوختهای فسیلی , ذغال چوب به عنوان یک محصول گرمایشی به مقدار کمی مورد استفاده قرار می گیرد , لذا در مورد بازار مصرف این محصول بیشتر جنبه های دیگر مصرف مطرح می باشد, که باعث محدود شدن بازار مصرف می گردد لذا در هنگام سرمایه گذاری در این بخش باید این موضوع در نظر گرفته شود.
  2. با توجه به اینکه این کالا مصرفی می باشد, کیفیت بسیار مهم می باشد و عدم توجه به آن موجب کاهش فروش محصولات و در نهایت بالا بردن ریسک سرمایه گذاری می گردد. ( از مواردکیفی می توان کیفیت در محصول , بسته بندی و …. نام برد)
  3. با توجه به روند صادرات در سالهای گذشته می توان بیان کرد که صادرات این محصول رو به رشد می باشد لذا در صورتیکه تولید کنندگان ذغال چوب تمایل دارند که در بازار جهانی فعالیت داشته باشند, باید توانائی های فنی خود را بالا ببرند که این امر سبب افزایش سرمایه گذاری میشود که این افزایش سرمایه گذاری ریسک سرمایه گذاریهای بعدی را نیز بالا می برد.

با توجه به مواردی که بر شمردیم و همچنین در نظر گرفتن این موضوع که تاکنون هکتار ها جنگل و منابع طبیعی کشور تاوان بی مبالاتی ما را پرداخته اند, همانطور که می دانید اکثر روستاهای کشور علاوه بر سوختهای فسیلی از چوب برای تامین انرزی استفاده می کنند لذا در صورتیکه آنها بجای چوب از ذغال استفاده کنند هم آلودگی کمتری وجود دارد و هم میزان گرمایش بیشتری ایجاد می کند. لذا با توجه به سر مایه گذاری کم و مواد اولیه ارزان میتوانیم محصولات ارزانی را در اختیار روستاییان قرار دهیم و با این کار یکی از عوامل تخریب جنگلها را تا حدودی حذف نمائیم.

User Rating: 0.3 ( 1 votes)
به این مطلب امتیاز دهید:
24 رای3.3/5
گرد آورنده
ایـ توجیهی
برچسب ها
دانلود رایگان طرح توجیهی

نوشته های مشابه

پاسخی بگذارید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

دکمه بازگشت به بالا
بستن
بستن